نمادها و فرمول های شیمیایی

هر چند فقط 109 عنصر داریم ، اما در حدود ده ملیون ماده مرکب وجود دارد که برای شیمیدانان شناخته شده است . نشان دادن عناصر با استفاده از نمادها آسان است . مواد مرکب را هم می توانیم با ترکیبی از این نمادها به نام فرمول نشان دهیم . این سیستم تد نویسی ، ارتباط میان همه ی بخش های جامعه ی علمی و تکنولوژیکی را بهبود می بخشد . نمایش مواد به این گونه ، راه دیگری است که ما را یاری می کند تا این مواد را به سرعت طبقه بندی کنیم . توانایی طبقه بندی ، مطالعه ی تعداد عظیم موادی را که شیمیدانان با ان ها سروکار دارند ، ساده می کند .

نام های عنصرها

آیا عنصری وجو دارد که برای سردرد نامگذاری شده باشد ؟ آری سدیم . سدیم را به لحاظ یکی از ترکیباتش به نام سودا ، یا سدیم کربنات که زمانی برای سردرد به کار می رفته است ، نامگذاری کرده اند . سودا از واژه عربی سودا (suda) به معنی سردرد گرفته شده است . اما بعضی از عناصر مانند طلا و قلع از زمان های پیش از تاریخ شناخته شده اند و ما نمی دانیم چگونه نامگذاری شده اند . معمولی ترین منشا برای نام یک عنصر ، خاصیتی از آن عنصر است . مثلاً نیتروژن را در نظر بگیرید . این نام از واژه ی یونانی نیترون ( نیتر ) و ژِنس ( متولد شدن ) گرفته شده است که معنی آن « به وجود آورنده نیتر » است . نیتر نامی برای مواد طبیعی نیتروژن دار بود . پروتاکتینیم عنصری پرتوزا است که بر اثر واپاشی به اکتینیم تبدیل می شود . واژه پروتوس ، واژه ای یونانی به معنی نخستین یا اولیه است . بنابراین نام پروتاکتینیم  به معنی اکتینیم اولیه است .

پس از خواص عمومی ترین منشا نامگذاری برای یک عنصر ، نام مکانی است که آن عنصر در آن مکان کشف شده است . مثلاً هافنیم در کُپنهاک دانمارک کشف شد . ام لاتین کُپنهاک ، هافنیا بود .

منشا دیگر نام ها ، از نام کانی شامل آن عنصر گرفته شده است . لیتیم در یک کانی یافت شد و نام آن از واژه ی یونانی لیتوس ، به معنی سنگ گرفته شده است . تنگستن از واژه سوئدی تنگستن به معنی سنگ سنگین گرفته شده است . بور (boron) نامی است که از یک خاصیت و از نام یک کانی گرفته شده است . نام بور(boron) ترکیبی از دو واژه بوراکس و کربن است . بور در کانی بوره یافت شده ، مثل کربن سیاه است . نام بوره (borax)مشتق از واژه عربی گلیستن (براق) به معنی درخشان گرفته شده است ، زیرا این کانی براق می باشد .

سرانجام چند عنصر به عنوان بزرگداشت کاشف آن نامگذاری شده است . مثلاً کوریم عنصر پرتوزایی است که به افتخار ماری و پیر کوری ، کاشفان رادیم ، نامگذاری شده است .

نماد های عناصر

نماد های عناصر مشتق از نام آن هاست . دانشمندان سراسر جهان توافق کرده اند تا مثلاً یک اتم آلومینیوم را با نماد Al نشان دهند . به همین ترتیب اکسیژن را با نماد O و هیدروژن را با نماد H نشان می دهند . نمادهای شیمیایی عناصر در واقع مانند علائم تندنویسی و نماینده عناصرند و به جای نام کامل عناصر به کار می روند.

اعتبار ایجاد نمادهای امروزی عناصر از آن برزلیوس ، شیمیدان سوئدی است . برزلیوس پیشنهاد کرد که نماد همه ی عناصر نخستین حرف آن ها باشد و در مواردی که نام دو یا چند عنصر با یک حرف آغاز می شود ، حرف دوم یا حرف مهمی از نام آن عنصر به حرف اول افزوده شود . بنابرایم مثلاً نماد سولفور (گوگرد) S ، سِلِنیم Se ، استرونسیم Sr و سدیم (نام لاتین ناتریم ) Na خواهد بود .

نمادها چگونه به کار می آیند

اتم ها با به دست آوردن یا از دست دادن الکترون ها واکنش می دهند . بنابه تعریف اتم ها از لحاظ الکتریکی خنثی هستند ، چون تعداد الکترون ها با پروتون های آنها با هم برابر اند . اما الکترون ها بار منفی دارند . در این صورت اگر اتمی الکترون به دست اورد یا از دست بدهد ف دارای بار الکتریکی خواهد شد . اتمی که باردار شود «یون» می نامند ؛ چون الکترون بار منفی دارد ، اتمی که الکترون به دست می آورد یون منفی ، و اتمی که الکترون از دست می دهد ، یون مثبت می شود . دانشمندان برای نشان دادن اطلاعات درباره ی یک اتم یا یون از روشی مانند روش تندنویسی استفاده می کنند . هر گوشه ی نماد یک عنصر برای نشان دادن خاصیتی از آن اتم یا یون به کار می رود .

در نماد   1632S2-2  گوشه سمت راست بالا ، بارالکتریکی یون و گوشه سمت راست پایین تعداد اتم های موجود در یک فرمول را نشان می دهد. گوشه سمت چپ بالا ، عدد جرمی یا عدد  نوکلئون های موجود در اتم و سرانجام گوشه سمت چپ پایین عدد اتمی (تعداد پروتون ها)یا بارهای روی هسته ی اتم را نشان می دهد. به این ترتیب نمونه ای از اتم یا هسته گوگرد به صورت 1632S نشان داده می شود . اتم فلوئور به صورت 919F  خواهد بود . همین روش برای ذرات زیراتمی به کار می آید . یک الکترون که جرم ناچیز و بار( - 1) دارد به صورت 1-0e و یک ذره آلفا به صورت 24He نشان داده می شود .

فرمول های شیمیایی

شیمیدانان با قرار دادن نمادهای عناصر در کنار هم فرمول های شیمیایی مواد مرکب را نشان می دهند . فرمول های شیمیایی ترکیبی از نماد ها برای نشان دادن ترکیب یک ماده مرکب است . فرمول دو چیز را نشان می دهد . یکی آنکه عناصر موجود در یک ماده مرکب را نشان می دهد و دیگر آنکه تعداد نسبی اتم های هر عنصر موجود در یک ماده مرکب را مشخص می کند . فرمول ها غالباً شامل اعدادی هستند که نسبت عناصر موجود در یک ماده مرکب را نشان می دهد . مثلاً شیمیدانان با آزمایش هایی که انجام داده اند می دانند که آب مرکب از دو عنصر هیدروژن و اکسیژن است . همچنین می دانند که از ترکیب دو اتم هیدروژن با یک اتم اکسیژن ، یک مولکول آب تشکیل می شود . از این رو فرمول آب را به صورت H2O می نویسند . زیروند کوچک 2 در کنار H نشان می دهد که دو اتم هیدروژن در یک مولکول آب وجود دارند . به طوری که ملاحظه می کنید در کنار O شماره ای نیست . هرگاه نمادی زیروند نداشته باشد به این معنی است که فقط یک اتم از آن عنصر در مولکول وجود دارد .

برچسب ها: , | موضوع : | بازدید : 550

[ شنبه 15 بهمن 1390 ] [ 16:21 ] [ محمدقاسمی ] [ ]
درباره وبلاگ

راي ما دكتر حسن روحاني
لینک دوستان
جعبه پیام
خبرنامه
جستجو در وبلاگ

نظرسنجی
نظر شما درباره ی کلاس 6 چیست
آمار بازدید
آنلاین : 1
بازدید امروز : 9
بازدید دیروز : 75
بازدید هفته گذشته : 9
بازدید ماه گذشته : 1017
بازدید سال گذشته : 11459
کل بازدید : 66967
امکانات وب

امارگیر حرفه ای سایت